Quy trình kiểm tra thuế mới theo Quyết định 1161/QĐ-CT: doanh nghiệp cần chuẩn bị gì

Ngày 14/8/2026, Cục Thuế ban hành Quyết định 1161/QĐ-CT về quy trình kiểm tra thuế, có hiệu lực từ ngày ký và thay thế Quyết định 970/QĐ-TCT năm 2023 (trừ các trường hợp chuyển tiếp). Đây là quy trình đầu tiên xây dựng trên Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Kiểm tra thuế sẽ dựa nhiều hơn vào dữ liệu điện tử và phân tích rủi ro, nên doanh nghiệp cần chuẩn bị số liệu và hồ sơ sớm.

Điểm chính

  • Căn cứ pháp lý mới. Quy trình dựa trên Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Thông tư 89/2026/TT-BTC (biểu mẫu kiểm tra) và Thông tư 94/2026/TT-BTC (quản lý rủi ro). Quyết định 1161 là quy trình nội bộ của cơ quan thuế; quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp vẫn xác định theo Luật, Nghị định và Thông tư.
  • Chọn doanh nghiệp để kiểm tra theo mức độ rủi ro. Phần lớn các trường hợp kiểm tra theo kế hoạch được chọn qua phân tích rủi ro, chỉ một phần nhỏ chọn ngẫu nhiên. Doanh nghiệp đã lâu chưa được kiểm tra cũng là một tiêu chí được xem xét. Kế hoạch kiểm tra hằng năm phải được công khai.
  • Ưu tiên kiểm tra từ xa trên dữ liệu điện tử. Cơ quan thuế đối chiếu tờ khai với hóa đơn điện tử đầu vào, đầu ra và dữ liệu các kỳ trước. Doanh nghiệp dùng phần mềm kế toán có thể cung cấp sổ sách dưới dạng tệp điện tử, khớp với bản lưu trữ theo quy định.
  • Kiểm tra tại cơ quan thuế có trình tự rõ hơn. Khi phát hiện sai lệch, cơ quan thuế gửi thông báo yêu cầu giải trình (Mẫu 01/KTT), sau đó tối đa thêm một thông báo nữa (Mẫu 02/KTT); mỗi lần doanh nghiệp có tối đa 10 ngày làm việc để giải trình. Nếu cần, cơ quan thuế có thể ra quyết định kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế (Mẫu 04/KTT), thời hạn không quá 10 ngày làm việc, kết thúc bằng biên bản kiểm tra (Mẫu 05/KTT).
  • Không giải trình được thì bị ấn định thuế hoặc kiểm tra tại doanh nghiệp. Hết hạn giải trình lần hai mà doanh nghiệp không giải trình hoặc giải trình không đủ căn cứ, cơ quan thuế có thể ấn định thuế hoặc chuyển sang kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp. Mọi cuộc kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp đều phải có quyết định kiểm tra.

Doanh nghiệp nên làm gì

  1. Đối chiếu định kỳ số liệu trên tờ khai với hóa đơn điện tử và sổ kế toán, đặc biệt các khoản chênh lệch lớn so với kỳ trước.
  2. Sắp xếp hồ sơ, chứng từ và dữ liệu kế toán điện tử để có thể trích xuất nhanh khi được yêu cầu.
  3. Khi nhận thông báo giải trình, phân công người phụ trách, theo dõi thời hạn 10 ngày làm việc và trả lời bằng văn bản kèm chứng từ.
  4. Đọc kỹ biên bản kiểm tra trước khi ký, ghi rõ ý kiến nếu chưa đồng ý.
  5. Theo dõi kế hoạch kiểm tra do cơ quan thuế công bố.

Liên hệ: DTA hỗ trợ rà soát rủi ro thuế, chuẩn bị hồ sơ giải trình và làm việc với cơ quan thuế. Điện thoại: 024 668 29988.

Căn cứ: Quyết định 1161/QĐ-CT ngày 14/8/2026 của Cục Thuế; Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CP; Thông tư 89/2026/TT-BTC; Thông tư 94/2026/TT-BTC. Bài viết mang tính thông tin chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.